Chương trình Phát triển kỹ năng Nhật Bản 2027 – 育成就労
Từ ngày 01/04/2027, Nhật Bản chính thức đưa vào vận hành chương trình Phát triển kỹ năng – 育成就労 (Ikusei Shūrō ), từng bước thay thế chương trình Thực tập sinh kỹ năng – 技能実習制度 đã được triển khai trong nhiều năm. Đây không đơn thuần là việc đổi tên chương trình Thực tập sinh Nhật Bản. Hệ thống mới thay đổi từ mục tiêu tiếp nhận lao động, cách đào tạo, yêu cầu tiếng Nhật cho đến quyền chuyển doanh nghiệp và lộ trình phát triển lên Kỹ năng đặc định – Tokutei Ginou.
Vậy chương trình mới khác gì so với Thực tập sinh kỹ năng? Người đang là Thực tập sinh tại Nhật có bị ảnh hưởng không? Có thực sự được chuyển công ty? Tiếng Nhật cần đạt trình độ nào? Và người Việt Nam muốn sang Nhật từ năm 2027 nên chuẩn bị những gì?
Dưới đây là những thông tin quan trọng người lao động cần nắm rõ.
1. Chương trình Phát triển kỹ năng Nhật Bản là gì?
Chương trình Phát triển kỹ năng – 育成就労 là hệ thống tiếp nhận và đào tạo lao động nước ngoài mới của Nhật Bản, được xây dựng để thay thế dần chương trình Thực tập sinh kỹ năng hiện nay.
Chương trình Thực tập sinh kỹ năng trước đây được xây dựng với mục tiêu phát triển nhân lực thông qua việc tiếp nhận người nước ngoài sang Nhật học tập kỹ năng, kỹ thuật và kiến thức, sau đó chuyển giao những kinh nghiệm này về quốc gia của họ.
Trong khi đó, chương trình Phát triển kỹ năng xác định rõ hai mục tiêu:
- Phát triển nguồn nhân lực nước ngoài
- Bảo đảm nguồn nhân lực cho những ngành Nhật Bản đang thiếu lao động
Chương trình mới sẽ đào tạo lao động nước ngoài thông qua quá trình làm việc về nguyên tắc trong 3 năm, hướng tới việc giúp người lao động đạt trình độ kỹ năng tương đương Kỹ năng đặc định số 1 – 特定技能1号.
Thời điểm chính thức áp dụng: 01/04/2027 – Chương trình Phát triển kỹ năng chính thức bắt đầu.
Điều này đồng nghĩa người lao động chuẩn bị sang Nhật trong giai đoạn cuối năm 2026 và năm 2027 cần đặc biệt chú ý hồ sơ của mình thuộc chương trình cũ hay chương trình mới.
2. Những thay đổi lớn từ Thực tập sinh sang chương trình Phát triển kỹ năng
Chương trình mới được thiết kế lại khá toàn diện. Với người lao động Việt Nam, những thay đổi đáng chú ý nhất liên quan đến thời gian chương trình, tiếng Nhật, chuyển doanh nghiệp và mục tiêu nghề nghiệp.
Thời gian Phát triển kỹ năng về nguyên tắc là 3 năm
Thay vì chia thành Thực tập sinh số 1, số 2 và số 3 như hệ thống hiện tại, chương trình Phát triển kỹ năng hướng đến một quá trình đào tạo về nguyên tắc kéo dài 3 năm. Trong thời gian này, người lao động vừa làm việc vừa được đào tạo để nâng trình độ nghề nghiệp và tiếng Nhật. Mục tiêu cuối chương trình là người lao động đạt:
- Trình độ kỹ năng theo yêu cầu của Kỹ năng đặc định số 1
- Năng lực tiếng Nhật theo yêu cầu của lĩnh vực tương ứng
Nếu sau 3 năm người lao động chưa vượt qua các kỳ thi cần thiết để chuyển sang Kỹ năng đặc định số 1, trong một số trường hợp có thể được tiếp tục lưu trú tối đa thêm 1 năm theo điều kiện quy định.
Người lao động được chuyển doanh nghiệp theo nguyện vọng nếu đủ điều kiện
Trong chương trình Thực tập sinh kỹ năng, việc đổi doanh nghiệp tiếp nhận bị hạn chế. Thông thường người lao động chỉ được chuyển khi xuất hiện lý do bất khả kháng như doanh nghiệp ngừng hoạt động, không thể tiếp tục thực tập hoặc xảy ra vi phạm nghiêm trọng.
Chương trình Phát triển kỹ năng tiếp tục cho phép chuyển nơi làm việc trong những trường hợp bất khả kháng, đồng thời bổ sung cơ chế chuyển doanh nghiệp theo nguyện vọng của chính người lao động.
Để chuyển doanh nghiệp theo nguyện vọng cá nhân, người lao động phải đáp ứng nhiều điều kiện. Trong đó có:
- Đã làm việc tại doanh nghiệp hiện tại đủ thời gian hạn chế chuyển việc;
- Đạt trình độ kỹ năng theo quy định của lĩnh vực;
- Đạt trình độ tiếng Nhật theo quy định;
- Chuyển sang công việc thuộc cùng nhóm nghiệp vụ – 業務区分;
- Doanh nghiệp mới đáp ứng tiêu chuẩn tiếp nhận;
- Thực hiện thủ tục và được công nhận kế hoạch mới theo quy định.
Thời gian hạn chế chuyển doanh nghiệp được quy định theo từng lĩnh vực, nằm trong khoảng từ 1 đến 2 năm. Nhật Bản hướng đến mốc 1 năm, nhưng trong giai đoạn đầu từng ngành có thể áp dụng thời gian dài hơn dựa trên đặc thù đào tạo và nhu cầu nhân lực.
Tiếng Nhật trở thành một phần rõ ràng của lộ trình đào tạo
Trước khi bắt đầu Phát triển kỹ năng, về cơ bản người lao động cần đạt năng lực tiếng Nhật tương đương A1 hoặc hoàn thành chương trình đào tạo tiếng Nhật tương đương A1 được công nhận.
A1 có thể hiểu tương đương trình độ tiếng Nhật cơ bản, ví dụ JLPT N5 hoặc một số bài kiểm tra được công nhận tương đương.
Trong vòng một năm đầu, người lao động phải tham gia đánh giá tiếng Nhật A1. Trong quá trình 3 năm, người lao động tiếp tục được đào tạo với mục tiêu đạt trình độ khoảng A2, tương đương với cấp độ như JLPT N4 hoặc bài thi tương ứng tùy lĩnh vực. Một số ngành có thể yêu cầu trình độ cao hơn.
Yêu cầu về kinh nghiệm công việc trước khi sang Nhật
Hệ thống Thực tập sinh hiện nay có một số quy định liên quan đến kinh nghiệm làm công việc tương tự tại quốc gia của người lao động và yêu cầu liên quan đến nghề nghiệp sau khi trở về nước. Trong chương trình Phát triển kỹ năng, cơ chế này được điều chỉnh để phù hợp hơn với mục tiêu đào tạo nhân lực trong quá trình làm việc tại Nhật.
Doanh nghiệp, lĩnh vực hoặc đơn hàng vẫn có thể đặt ra tiêu chí riêng về tay nghề, bằng cấp, kinh nghiệm, sức khỏe và tiếng Nhật. Người lao động vì vậy cần phân biệt rõ giữa điều kiện pháp lý của chương trình và điều kiện tuyển dụng của doanh nghiệp Nhật Bản.
3. Lộ trình từ Phát triển kỹ năng lên Kỹ năng đặc định
Một trong những điểm quan trọng nhất của chương trình mới là tạo ra lộ trình nghề nghiệp rõ ràng hơn cho lao động nước ngoài. Có thể hình dung theo hướng: Phát triển kỹ năng → Kỹ năng đặc định số 1 → Kỹ năng đặc định số 2 nếu lĩnh vực và người lao động đáp ứng điều kiện.
Mục tiêu sau 3 năm là đạt trình độ Kỹ năng đặc định số 1
Chương trình Phát triển kỹ năng được xây dựng để đào tạo người lao động đạt trình độ cần thiết của Tokutei Ginou số 1.
Về kỹ năng nghề, đến khi kết thúc chương trình người lao động phải đạt yêu cầu thông qua các kỳ thi phù hợp như:
- Kỳ thi kỹ năng cấp 3;
- Kỳ thi đánh giá Phát triển kỹ năng;
- Hoặc kỳ thi đánh giá Kỹ năng đặc định số 1 tùy ngành nghề.
Về tiếng Nhật, nguyên tắc chung là đạt trình độ khoảng A2 hoặc cao hơn, tùy yêu cầu của từng lĩnh vực.
Sau 3 năm có tự động lên Tokutei 1 không?
Người lao động cần lưu ý: hoàn thành 3 năm chương trình Phát triển kỹ năng không có nghĩa là tự động được chuyển sang Kỹ năng đặc định số 1.
Để chuyển sang Tokutei 1, người lao động về nguyên tắc vẫn phải đáp ứng đủ các yêu cầu của chương trình, bao gồm:
- Đạt kỳ thi kỹ năng theo ngành nghề
- Đạt trình độ tiếng Nhật yêu cầu, thường từ A2, tương đương khoảng JLPT N4 hoặc bài thi tương đương
Khác với một số trường hợp Thực tập sinh kỹ năng số 2 hiện nay có thể được miễn thi khi chuyển sang Tokutei 1, chương trình Phát triển kỹ năng được thiết kế theo hướng người lao động phải đạt chuẩn kỹ năng và tiếng Nhật trước khi chuyển diện.
Nói đơn giản, 3 năm Phát triển kỹ năng là thời gian để người lao động nâng tay nghề và tiếng Nhật, chuẩn bị đủ điều kiện chuyển sang Tokutei 1, chứ không phải cứ làm đủ 3 năm là tự động được chuyển.
4. Những ngành nghề được tiếp nhận theo chương trình Phát triển kỹ năng
Chương trình Phát triển kỹ năng hiện áp dụng cho 17 lĩnh vực gồm:
- Chăm sóc điều dưỡng
- Vệ sinh tòa nhà
- Xử lý đồ vải
- Sản xuất công nghiệp
- Xây dựng
- Đóng tàu
- Sửa chữa ô tô
- Khách sạn
- Đường sắt
- Kho vận
- Nông nghiệp
- Ngư nghiệp
- Sản xuất thực phẩm, đồ uống
- Dịch vụ ăn uống
- Lâm nghiệp
- Công nghiệp gỗ
- Tái chế tài nguyên
Lưu ý: Mỗi lĩnh vực còn được chia thành nhóm công việc cụ thể. Khi chuyển doanh nghiệp, người lao động phải đáp ứng điều kiện và đúng nhóm công việc được phép chuyển.
XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG NHẬT BẢN
TUYỂN GẤP
THỰC TẬP SINH VẬN HÀNH MÁY MÓC CNC
204.516 Yên/ Tháng (Chưa bao gồm trợ cấp)
TUYỂN GẤP
NHÂN VIÊN CHẾ BIẾN ĐỒ ĂN SẴN
~ 207.000 Yên/ Tháng (Chưa bao gồm làm thêm giờ)
TUYỂN GẤP
THỰC TẬP SINH CHẾ BIẾN THỰC PHẨM
180.460 Yên/ Tháng (Chưa bao gồm làm thêm giờ)
5. Thực tập sinh đang ở Nhật sau ngày 01/04/2027 sẽ như thế nào?
Không phải toàn bộ Thực tập sinh hiện tại sẽ chuyển sang chương trình mới.
- Người đang là Thực tập sinh vẫn có thể tiếp tục: Nếu đã thực hiện chương trình Thực tập sinh trước ngày 01/04/2027, người lao động có thể tiếp tục theo kế hoạch đã được công nhận.
- Thực tập sinh số 1 vẫn có thể lên số 2: Người đang là Thực tập sinh số 1 vẫn có thể chuyển lên số 2 nếu đáp ứng điều kiện theo quy định chuyển tiếp.
- Chuyển từ số 2 lên số 3 có điều kiện chặt hơn: Người đang là Thực tập sinh số 2 muốn lên số 3 cần đáp ứng điều kiện, trong đó có yêu cầu đã thực hiện TTS số 2 từ 1 năm trở lên tính đến 01/04/2027.
- Hồ sơ nộp trước 01/04/2027 vẫn có thể theo chương trình cũ: Một số hồ sơ đã nộp trước 31/03/2027 và bắt đầu chương trình trong thời gian chuyển tiếp vẫn có thể tiếp tục theo diện Thực tập sinh kỹ năng.
Vì vậy, giai đoạn đầu năm 2027 có thể tồn tại song song cả chương trình Thực tập sinh cũ và chương trình Phát triển kỹ năng mới.
6. So sánh Thực tập sinh kỹ năng và chương trình Phát triển kỹ năng
Nếu nhìn tổng thể, chương trình mới không chỉ thay đổi tên gọi mà thay đổi khá sâu cách Nhật Bản tiếp nhận lao động nước ngoài.
| Nội dung | Thực tập sinh kỹ năng | Phát triển kỹ năng |
|---|---|---|
| Tên tiếng Nhật | 技能実習 | 育成就労 |
| Thời điểm | Hệ thống hiện hành | Bắt đầu 01/04/2027 |
| Mục tiêu | Đào tạo kỹ năng, đóng góp quốc tế | Phát triển và bảo đảm nguồn nhân lực |
| Thời gian | Chia TTS số 1, 2, 3 | Về nguyên tắc 3 năm |
| Mục tiêu sau chương trình | Hoàn thành kế hoạch thực tập | Hướng tới trình độ Tokutei 1 |
| Chuyển doanh nghiệp theo nguyện vọng | Rất hạn chế | Được phép khi đủ điều kiện |
| Thời gian hạn chế chuyển việc | Không áp dụng theo cơ chế mới | Theo ngành, khoảng 1–2 năm |
| Tiếng Nhật | Khác nhau tùy chương trình/nghề | Có lộ trình A1 → A2 hoặc cao hơn |
| Đánh giá kỹ năng | Theo từng giai đoạn TTS | Hướng tới tiêu chuẩn Tokutei 1 |
| Phân loại nghề | Nghề và công việc thực tập | Lĩnh vực và nhóm nghiệp vụ |
| Lộ trình Tokutei | Có thể chuyển nếu đủ điều kiện | Được thiết kế gắn trực tiếp với Tokutei |
| Đổi công ty | Chủ yếu khi có lý do bất khả kháng | Có thêm chuyển theo nguyện vọng cá nhân |
Người lao động nước ngoài được nhìn nhận rõ hơn với tư cách người lao động cần được phát triển nghề nghiệp và bảo vệ quyền lợi, thay vì chương trình chỉ tập trung vào việc tiếp nhận để “thực tập kỹ năng”.
Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa yêu cầu về năng lực sẽ rõ ràng hơn. Người lao động muốn phát triển lâu dài tại Nhật sẽ phải chú trọng cả ba yếu tố: tiếng Nhật – kỹ năng – quá trình làm việc.
7. Người lao động Việt Nam cần chuẩn bị gì khi đi Nhật từ năm 2027?
Học tiếng Nhật càng sớm càng tốt
Nếu trước đây có người nghĩ chỉ cần học đủ để phỏng vấn và xuất cảnh thì chương trình mới khiến cách chuẩn bị này không còn phù hợp. Tiếng Nhật gắn trực tiếp với:
- Điều kiện bắt đầu chương trình;
- Đánh giá trong quá trình làm việc;
- Khả năng chuyển doanh nghiệp;
- Khả năng chuyển lên Kỹ năng đặc định.
Vì vậy người đang có kế hoạch đi Nhật từ năm 2027 nên đặt mục tiêu ít nhất N5 trước khi đi và tiếp tục hướng đến N4 trong quá trình làm việc, thay vì đợi sang Nhật mới bắt đầu học nghiêm túc.
Chọn ngành với mục tiêu dài hạn
Trong chương trình mới, người lao động nên xem thêm:
- Ngành đó có thuộc Phát triển kỹ năng không?
- Nhóm nghiệp vụ cụ thể là gì?
- Sau 3 năm có thể chuyển sang Tokutei ngành nào?
- Ngành đó có Tokutei số 2 không?
- Công việc có phù hợp với sức khỏe và năng lực không?
- Có muốn theo nghề đó trong 5–10 năm hay không?
Chuyển công ty nhưng phải đáp ứng điều kiện
Người lao động không được tự do đổi công ty theo ý muốn. Muốn chuyển doanh nghiệp, cần đáp ứng các điều kiện về:
- Thời gian đã làm việc;
- Trình độ tiếng Nhật;
- Kỹ năng nghề;
- Nhóm công việc được phép chuyển;
- Điều kiện tiếp nhận của công ty mới.
Nếu chưa đủ điều kiện, người lao động chưa thể chuyển sang doanh nghiệp khác.
Xác định rõ hồ sơ thuộc chương trình nào
Người đăng ký trong giai đoạn chuyển tiếp 2026–2027 cần kiểm tra rõ hồ sơ của mình thuộc: Thực tập sinh kỹ năng hay Chương trình Phát triển kỹ năng. Đồng thời nên xác nhận các thông tin chính như tư cách lưu trú, ngành nghề, thời hạn, điều kiện tiếng Nhật, lộ trình Tokutei, mức lương và chi phí trước khi đăng ký.
GMAS – Đồng hành cùng người lao động trên hành trình làm việc tại Nhật Bản
GMAS là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực tư vấn, tuyển dụng và hỗ trợ người lao động Việt Nam làm việc tại nước ngoài, trong đó Nhật Bản là một trong những thị trường được GMAS chú trọng phát triển lâu dài.
Trước những thay đổi lớn từ chương trình Thực tập sinh kỹ năng sang chương trình Phát triển kỹ năng từ 01/04/2027, GMAS sẽ tiếp tục cập nhật thông tin từ các cơ quan chức năng Nhật Bản, đồng thời hỗ trợ người lao động hiểu rõ chương trình, điều kiện tham gia, ngành nghề tuyển dụng và lộ trình phát triển sau khi sang Nhật.
Không chỉ dừng ở việc giới thiệu đơn tuyển dụng, GMAS hướng đến việc giúp người lao động lựa chọn chương trình phù hợp với hồ sơ, năng lực và mục tiêu lâu dài, từ giai đoạn tư vấn ban đầu, chuẩn bị hồ sơ, học tiếng Nhật đến quá trình hoàn thiện thủ tục trước xuất cảnh.
Nếu bạn đang có kế hoạch đi Nhật làm việc trong năm 2027 và chưa biết hồ sơ của mình phù hợp với Thực tập sinh kỹ năng, chương trình Phát triển kỹ năng hay lộ trình Kỹ năng đặc định, hãy đăng ký với GMAS để được tư vấn và định hướng cụ thể.
Liên hệ GMAS ngay hôm nay để được kiểm tra hồ sơ và cập nhật các chương trình việc làm Nhật Bản mới nhất.
